Jak wypełnić sprawozdanie o warunkach pracy Z-10

with Brak komentarzy

Co to za sprawozdanie? Kiedy należy go wypełnić oraz czy każdy musi to zrobić? No i najważniejsze pytanie: jak go wypełnić? Zapraszam do czytania dalej.

Jak wypełnić sprawozdanie o warunkach pracy Z-10 praktyczna instrukcja krok po kroku

Aktualizacja: 14 lutego 2019

 

Co to jest Z-10?

Z-10 to sprawozdanie dotyczące warunków pracy w zakładzie składane online na profilu zakładu pracy w portalu sprawozdawczym Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Dotychczas sprawozdanie to należało złożyć do 15 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. W najnowszej wersji sprawozdania widnieje już informacja, że termin złożenia sprawozdania został przesunięty do 15 lutego za poprzedni rok kalendarzowy.

 

Sprawozdanie to jest zbiorem najważniejszych danych o warunkach pracy w zakładzie podzielonych na 5 grup informacji:

  • Dział 1. Zagrożenia czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi dla zdrowia na stanowiskach pracy, na których zostały przekroczone obowiązujące normy (na podstawie przeprowadzonych aktualnych badań i pomiarów).
  • Dział 2. Pracownicy zatrudnieni w warunkach zagrożenia (stan w dniu 31 XII).
  • Dział 3. Działania profilaktyczne w danym roku sprawozdawczym– ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy.
  • Dział 4. Świadczenia z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia i uciążliwych.
  • Dział 5. Odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

 

Kto ma obowiązek sporządzania sprawozdania Z-10

Obowiązek sporządzenia Z-10 jest określony w rozporządzeniu [1] i jest nałożony na następujące podmioty:

  • gospodarki narodowej, których liczba pracujących wynosi 10 lub więcej osób,
  • prowadzące działalność przeważającą lub drugorzędną zaklasyfikowaną wg PKD do sekcji:
    • A (z wyłączeniem grupy 01.7 oraz klasy 03.11),
    • B,
    • C,
    • D,
    • E,
    • F,
    • G,
    • H,
    • J (z wyłączeniem działu 59 oraz grupy 63.9),
    • M (z wyłączeniem działów 69,70,71,73,74),
    • N (z wyłączeniem działów 78,80,82),
    • podklasy 85.42.B,
    • działów 86 i 95 – według jednostek lokalnych.

 

Obowiązku sporządzania Z-10 nie nałożono dla:

  • indywidualnych gospodarstw rolnych,
  • fundacji,
  • stowarzyszeń,
  • partii politycznych,
  • związków zawodowych,
  • organizacji społecznych,
  • organizacji pracodawców,
  • samorządu gospodarczego i zawodowego,
  • Kościoła katolickiego,
  • innych kościołów i związków wyznaniowych,
  • przedstawicielstw zagranicznych;

 

Jeśli zastanawiasz się kto konkretnie w zakładzie powinien wypełnić sprawozdanie Z-10, to utarło się, że ze względu na jego tematykę, wypełnia je pracownik służby BHP lub osoba wykonująca zadania tej służby.

 

Dane wejściowe

Aby Twoja praca związana z prawidłowym wypełnieniem sprawozdania Z-10 przebiegała sprawnie, poniżej podaję Ci jakie dane musisz sobie przygotować (lub mieć je pod ręką):

  • Aktualne wyniki pomiarów czynników szkodliwych w środowisku pracy, a najlepiej rejestry czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy oraz karty badań i pomiarów czynników szkodliwych.
  • NDS i NDN mierzonych czynników szkodliwych (w powyższych dokumentach zazwyczaj są one ujęte).
  • Rejestr prac których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w  kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
  • Rejestr pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
  • Rejestr wypadków przy pracy 
  • Rejestr chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby
  • Rejestr prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 
  • Rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3 lub 4 zagrożenia
  • Dane z oceny ryzyka zawodowego.
  • Dane ze skierowań na badania profilaktyczne oraz orzeczeń lekarskich w tym zakresie.
  • Wyniki pomiarów oświetlenia.
  • Wyniki pomiarów wydatku energetycznego.
  • Wyniki pomiarów wskaźników WBGT, WCI.
  • Dokumentacja i/lub instrukcje maszyn, urządzeń, narzędzi, które będą mieć zastosowanie do sprawozdania.
  • Dane dotyczące wypłaconych świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
  • Dane z działu kadr dotyczące liczby pracowników zatrudnionych na stanowiskach, które będą mieć zastosowanie do przygotowania sprawozdania.
  • Wykaz prac szczególnie uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia kobiet .
  • Wykaz prac, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby.
  • Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie.
  • Wykaz prac, dla których ustalono skrócony czas pracy na podstawie art. 145. § 1 Kodeksu pracy [7].
  • Lista osób korzystająca z posiłków profilaktycznych, napojów, innych produktów spożywczych.
  • Lista osób, którym wypłacany jest „dodatek szkodliwy”.
  • Lista osób, którym udzielane są dodatkowe urlopy.
  • Lista osób, które posiadają uprawnienia dające im możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę.
  • Tabele przydziału ŚOI i/lub karty ewidencyjne przydziału ŚOI.
  • inne materiały i dokumentacja dostępne w zakładzie.

Oczywiście nie wszystkie z tych dokumentów muszą istnieć w Twoim zakładzie, np. nie każdy zakład ma obowiązek mierzyć wydatek energetyczny, albo prowadzić rejestr pracowników i prac narażonych na działanie czynników biologicznych. Przygotuj sobie te dokumenty, które istnieją w Twojej firmie.

 

Wypełniamy Z-10

Formularz Z-10 nie jest skomplikowany, ale (jak każde) sprawozdanie statystyczne budzi pewne wątpliwości podczas jego wypełniania. Dlatego też, przedstawię Ci instrukcję co gdzie należy wpisać. Pamiętaj, że połowa sukcesu leży w dobrym przygotowaniu danych wejściowych.

Miej na uwadze, że formularz Z-10 wygląda nieco inaczej na poniższych obrazkach niż w wersji online na profilu zakładuportalu statystycznym. Ja nie mam dostępu do formularza online, więc posłużę się wzorem. Różnice są jednak głównie w wyglądzie i w danych ogólnych, nie dotyczą one zakresu merytorycznego, więc nie będziesz mieć problemu z odniesieniem do wersji online.

 

Dane ogólne

 

  • Na platformie GUS, dane dotyczące nazwy zakładu i numeru REGON będą już wprowadzone, więc nie będziesz musieć ich wprowadzać.
  • Dane dotyczące kodu PKD możesz uzyskać od księgowej.
  • Adres e-mail sekretariatu dyrektora lub prezesa zakładu należy wpisać wielkimi literami, czyli np.: SEKRETARIAT@DOMENA.PL

 

Aktywność prawna i liczba zatrudnionych

 

Jak wypełnić sprawozdanie o warunkach pracy Z-10 GUS - stan aktywności prawnej i ekonomicznej i liczba pracujących

W sekcji „Stan aktywności prawnej i ekonomicznej” musisz zaznaczyć jaka jest sytuacja zakładu na dzień 31 grudnia roku, za który przygotowujesz sprawozdanie. Masz do wyboru:

  • Podmiot aktywny – odpowiedzi 11, 13, 14
  • Podmiot nieaktywny – odpowiedzi 21, 23, 24, 25, 26

 

W sekcji „Liczba zatrudnionych (bez właścicieli) według stanu w dniu 31 XII” musisz podać stan zatrudnienia na ostatni dzień roku, za który przygotowujesz sprawozdanie. O te dane najlepiej poproś dział kadr. Należy wliczać pracowników:

  • pełnozatrudnionych (cały etat),
  • niepełnozatrudnionych (niepełny etat), dla których głównym miejscem pracy jest zakład, który przygotowuje sprawozdanie,
  • sezonowych,
  • zatrudnionych dorywczo,
  • osób zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego.

W praktyce, zgodnie z wyjaśnieniami pracownika GUS, które otrzymałam, wliczamy jedynie pracowników zatrudnianych na podstawie umów o prace (niezależnie na jaki czas). Pamiętaj, aby nie wliczać właścicieli firmy.

Ważna uwaga: ten punkt należy wypełnić nawet w sytuacji, gdy pozostałe dane nie występują w zakładzie, tzn. nie ma zagrożeń, ani nie zostały wypłacone żadne świadczenia.

 

Dział 1. Zagrożenia czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi dla zdrowia na stanowiskach pracy, na których zostały przekroczone obowiązujące normy (na podstawie przeprowadzonych aktualnych badań i pomiarów)

W dziale 1 należy wskazać wszystkie zagrożenia i uciążliwości pracy, jakie występują w zakładzie pracy.

 

Dział 1 jest podzielony na kilka sekcji:

I. Zagrożenia czynnikami związanymi ze środowiskiem pracy – punkty 02-17

II. Zagrożenia związane z uciążliwością pracy – punkty 19-21

III. Zagrożenia czynnikami mechanicznymi związanymi z maszynami szczególnie niebezpiecznymi – punkt 22

 

 

Dane w tabeli w dziale 1. podajesz na dzień 31 grudnia, w następujący sposób:

  • Kolumna 5 – Liczba pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia, na których przekroczone zostały obowiązujące normy higieniczne NDS lub NDN, sanitarne i inne (np. normy specjalne, ustalone dla danego stanowiska pracy lub wykonywanych czynności, w oparciu o wyniki pomiarów stężeń i natężeń określonych czynników. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się podanie danych w oparciu o opinię lekarza zakładu sprawującego nadzór profilaktyczny nad zakładem pracy oraz opinie i doświadczenie w tym zakresie służby BHP.

 

  • Kolumna 4 – Liczba pracowników, w stosunku do których w ciągu roku zagrożenia ujawniono. Musisz tutaj wliczyć pracowników, którzy – w roku badanym – pracowali na stanowiskach, gdzie w wyniku procesu produkcyjnego stwierdzono zagrożenia czynnikami szkodliwymi dla zdrowia związanymi z pracą lub środowiskiem, w jakim jest ona wykonywana. Należy tutaj wliczyć pracowników zatrudnionych:
    • przy nowo uruchomionych technologiach,
    • przy wprowadzonym nowym surowcu do obróbki,
    • w nowo uruchomionych wydziałach produkcyjnych,
    • na wprowadzonej dodatkowo zmianie

kolumnie 4 należy wykazać również pracowników:

– którzy w ciągu roku zostali zatrudnieni na stanowiskach zagrożonych, traktując je (umownie) jako zagrożenie nowo powstałe oraz

zatrudnionych na tych stanowiskach pracy, na których po raz pierwszy zostały stwierdzone zagrożenia (np. w latach poprzednich nie przeprowadzano badań i pomiarów).

 

  • Kolumna 3 – Liczba pracowników, w stosunku do których w ciągu roku zagrożenia ograniczono. W tej kolumnie musisz podać dla ilu pracowników warunki pracy uległy poprawie, ale nie udało się doprowadzić do poziomu zgodnego z normą. Możesz więc tutaj wliczyć pracowników zatrudnionych na stanowiskach, gdzie wyniki pomiarów środowiska pracy są niższe, niż w poprzednich pomiarach.

 

  • Kolumna 2 – Liczba pracowników, w stosunku do których w ciągu roku zagrożenia zlikwidowano lub ograniczono do poziomu zgodnego z normą. Dokładnie chodzi o liczbę pracowników:

– którzy przed poprawą warunków pracy byli zatrudnieni na zagrożonych stanowiskach, tzn. pracowali w warunkach, w których były przekroczone NDS lub NDN, w roku sprawozdawczym zaś zlikwidowano zagrożenia poprzez doprowadzenie warunków pracy do poziomu zgodnego z normami bądź nawet poniżej norm oraz

– którzy pracowali w warunkach przekroczenia NDS lub NDN jednak zagrożenie ograniczono do poziomu zgodnego z normą poprzez np. zastosowanie środków ochrony indywidualnej, np.: okularów ochronnych, półmasek filtrujących, zabezpieczeń przeciwhałasowych itp., bądź innych środków technicznych i organizacyjnych.

Uwaga! W kolumnie 2 nie należy wykazywać przypadków:

  • gdy na stanowisku pracy były zachowane normy NDS i NDN, a mimo to dokonano dalszej poprawy warunków pracy,
  • wstrzymania pracy na zagrożonych stanowiskach i przeniesienia pracowników na stanowiska bezpieczne,
  • zwolnienie pracownika z pracy (bez względu na powód) i nieobsadzenie ponowne tego stanowiska.

 

  • Kolumna 1 – Podajesz sumę z kolumn 2+3, czyli osoby, które przed poprawą warunków pracy zatrudnione były w warunkach przekroczenia obowiązujących norm i w stosunku do których:
    zlikwidowano lub ograniczono zagrożenia do poziomu zgodnego z normą,
    osiągnięto poprawę, jednak nie doprowadzono warunków pracy do poziomu zgodnego z normą

 

 

I. Zagrożenia czynnikami związanymi ze środowiskiem pracy – punkty 02-17

Rozpocznijmy od punktów 02-04, czyli substancji chemicznych.

Jak wypełnić sprawozdanie o warunkach pracy Z-10 GUS - Zagrożenia czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi dla zdrowia na stanowiskach pracy, na których zostały przekroczone obowiązujące normy

 

Musisz tutaj uwzględnić czynniki chemiczne, które działają na pracowników w procesach pracy, czyli:

  • toksyczne (powodujące zatrucia ostre lub przewlekłe prowadzące do zmian w narządach wewnętrznych),
  • drażniące (powodujące ostre uszkodzenie skóry, nieżyty błon śluzowych, dróg oddechowych i spojówek),
  • uczulające (powodujące przewlekłe odczyny alergiczne skóry i błon śluzowych, astmę oskrzelową),
  • rakotwórcze lub mutagenne, które zostały wykazane w rozporządzeniu [2].

 

Dane należy podać:

  • w punkcie 03 – wpisujesz dane o czynnikach rakotwórczych,
  • w punkcie 04 – wpisujesz dane o czynnikach mutagennych,
  • w punkcie 02 – wpisujesz dane o wszystkich czynnikach wliczając rakotwórcze i mutagenne.

 

Jeżeli któryś rodzaj czynnika chemicznego nie występuje w zakładzie, należy wpisać „0”.

 

punktach 05-07 wpisujesz dane dotyczące pyłów przemysłowych.

 

 

 

W tym miejscu musisz podać dane z zakresu pyłów:

  • przemysłowe pyły zwłókniające (pkt 05) – pyły, które mogą spowodować zwłóknienie tkanki płucnej, np. pyły zawierające ponad 2% wolnej, krystalicznej krzemionki lub innych krzemianów albo azbest,
  • przemysłowe pyły rakotwórcze (pkt 06) – pyły, które zostały zaliczone do kategorii pyłów rakotwórczych na podstawie odrębnych przepisów, np. azbest, pyły drewna twardego (dębu, buku itp.), włókna ceramiczne,
  • inne pyły przemysłowe (pkt 07) – pyły, które nie zostały wymienione w powyższych punktach

 

Dane musisz podać oddzielnie dla każdego rodzaju pyłów. Jeżeli któryś nie występuje w zakładzie, wpisujesz „0”.

Kolejne czynniki, to hałas (pkt 08)wibracje (pkt 09).

  • Hałas (pkt 08) – W tym punkcie musisz wliczyć pracowników narażonych na hałas na stanowiskach w zakładzie.
  • Wibracje (pkt 09) – W tym punkcie musisz podać liczbę pracowników narażonych na drgania zarówno ogólne, jak i przenoszone przez kończyny górne (miejscowe).

 

Kolejne dane to:

  • Mikroklimat gorący (pkt 10) – warunki środowiska pracy określone za pomocą wskaźnika obciążenia termicznego WBGT,
  • Mikroklimat zimny (pkt 11) – warunki środowiska pracy określone za pomocą wskaźnika siły chłodzącej powietrza WCI.

 

Idąc dalej, docieramy do danych dotyczących różnego typu promieniowania (punkty 12-17).

 

 

Punkt 12. Promieniowanie jonizujące – są to warunki środowiska pracy, w których występuje narażenie na promieniowanie jonizujące w szczególności związane z:

  • bezpośrednią obsługą zamkniętych i otwartych źródeł promieniowania i urządzeń zawierających te źródła, np. defektoskopów, aparatów rentgenowskich itp.,
  • produkcją źródeł promieniotwórczych,
  • obsługą reaktorów jądrowych, akceleratorów i innych urządzeń stwarzających zagrożenie promieniowaniem jonizującym.

 

Punkt 13. Promieniowanie laserowe – są to warunki środowiska pracy, w których występuje narażenie na źródła promieniowania laserowego. Oddziaływanie promieniowania laserowego na organizm człowieka jest zależne od długości fali promieniowania, czasu ekspozycji, rozbieżności wiązki laserowej, wielkości napromienienia i luminacji energetycznej zintegrowanej.

 

Punkt 14. Promieniowanie nadfioletowe – są to warunki środowiska pracy, w których występuje narażenie na promieniowanie nadfioletowe charakteryzowane przez wartości skuteczne napromienienia erytemalnego (wywołującego rumień skóry) i koniunktywalnego (wywołującego zapalenie spojówki lub rogówki oka).

 

Punkt 15. Promieniowanie podczerwone – są to warunki środowiska pracy, w których występuje narażenie na promieniowanie podczerwone charakteryzowane przez wartości średnie i najwyższe chwilowe natężenia napromienienia oczu i skóry, odniesione do temperatury 20oC.

 

Punkt 16. Pola elektromagnetyczne – są to warunki środowiska pracy występujące w strefach ochronnych określonych w odpowiednich przepisach [3]

 

Punkt 17 sprawozdania – „Inne” – jest dedykowany przede wszystkim czynnikom biologicznym, takim jak: bakterie, grzyby, wirusy i inne, stanowiące zagrożenie w pracy personelu medycznego.

 

 

II. Zagrożenia związane z uciążliwością pracy – punkty 19-21

Dane, które należy podać w tych punktach są już bardziej uznaniowe. Musisz zastanowić się i policzyć ilu pracowników jest narażonych na uciążliwości związane z:

  • Wymuszoną pozycją ciała (np. kucznej, pochylonej), narzuconą czynnościami roboczymi (np. praca posadzkarza) lub spowodowaną warunkami przestrzennymi (np. spawanie czy malowanie w podwójnych dnach statków, praca w wąskich kanałach). Do tej grupy nie kwalifikuje się pracy stojącej (np. włókniarki) czy siedzącej (np. operatora maszyny
    budowlanej).
  • Wymagającą ciężkiego wysiłku fizycznego, przy którym wydatek energetyczny na pracę efektywną w okresie zmiany roboczej wynosi: dla mężczyzn 8374 kJ, dla kobiet 4605 kJ (1 kJ=0,24 kcal). Do prac powodujących ciężki wysiłek fizyczny (o ile wykonywane są przez co najmniej 4 godziny zmiany roboczej) należą przykładowo: niezmechanizowany załadunek i rozładunek materiałów, czyszczenie odlewów, niezmechanizowane prace przy budowie torów kolejowych, rąbanie węgla, ścinka drzewa, rozbiór tuszy, formowanie cegieł, brukowanie. W przypadku zatrudnienia kobiet, poza wymienionymi pracami, należy również uwzględnić takie prace powodujące ciężki wysiłek fizyczny (o ile wykonywane są powyżej 4 godz.), jak: czyszczenie okien, garbowanie skór, dołowanie sadzonek drzew motyką itp.,
  • Charakteryzują się monotypią, tj. jednostajnym powtarzaniem ruchów przez człowieka, angażującym w pracy te same grupy mięśni.

Jak więc widzisz, aby określić te dane, należy przeanalizować wiele aspektów. Warto jest skorzystać z ustaleń oceny ryzyka zawodowego.

 

Punkt 20 – Niedostateczne oświetlenie stanowisk pracy – są to warunki środowiska pracy, w których nie są spełnione określone normą wymagania dotyczące oświetlenia miejsca pracy [4]. Jeżeli w zakładzie istnieją niedoświetlone stanowiska pracy, musisz je tutaj podać.

Punkt 21 – „Inne” – wypełniasz jeżeli w zakładzie występują inne uciążliwości, które nie pasują do kategorii określonych w punktach 18, 19, 20.

 

 

III. Zagrożenia czynnikami mechanicznymi związanymi z maszynami szczególnie niebezpiecznymi – punkt 22

Niebezpieczne i szkodliwe czynniki występujące w procesie pracy, zależą przede wszystkim od możliwości kontaktu z czynnikiem niebezpiecznym oraz od cech i właściwości tego
czynnika, takich jak np.: energia kinetyczna oraz potencjalna (także płynów pod ciśnieniem), kształt, wymiary, rodzaj i stan powierzchni, stateczność, wytrzymałość mechaniczna i inne
specyficzne parametry mogące wpływać na powstawanie sytuacji zagrażających urazami.

Należy uwzględnić możliwość kontaktu z czynnikiem niebezpiecznym zarówno podczas potrzebnych (wymaganych czynnościami technologicznymi), jak i niezamierzonych (przypadkowych) ingerencji w strefę niebezpieczną.

 

Przy ocenie zagrożenia tymi czynnikami należy kierować się przede wszystkim obowiązującymi wymaganiami dotyczącymi:

  • uniemożliwienia bądź ograniczenia dostępu do stref niebezpiecznych przez zachowanie odległości bezpieczeństwa, stosowanie osłon i nieodgradzających urządzeń ochronnych (np. kurtyn świetlnych, mat czułych na nacisk itp.), urządzeń blokującychryglujących,
  • przeciwdziałania zakłóceniom w normalnym (ustalonym) funkcjonowaniu maszyn i przebiegu procesów lub awariom przez stosowanie urządzeń zapobiegających przekroczeniu ustalonych parametrów pracy (np. ciśnienia, obciążenia, zasięgu itp.), włączeniu kolizyjnych ruchów lub operacji itp.

 

Maszyny szczególnie niebezpieczne to przede wszystkim maszyny wymienione w załączniku nr 5 do rozporządzenia [5], a mianowicie:
1. Pilarki tarczowe (jedno- i wielopiłowe) do obróbki drewna i podobnych materiałów lub mięsa i podobnych materiałów:

1.1. pilarki z piłami pozostającymi podczas obróbki w stałej pozycji, wyposażone w stały stół lub podporę z ręcznym posuwem obrabianego materiału lub dostawnym mechanizmem posuwowym;

1.2. pilarki z piłami pozostającymi podczas obróbki w stałej pozycji, wyposażone w ręcznie obsługiwany stół lub wózek wykonujący ruchy zwrotne;

1.3. pilarki z piłami pozostającymi podczas obróbki w stałej pozycji, z wbudowanym mechanizmem posuwowym dla obrabianego materiału oraz ręcznym podawaniem lub odbieraniem;

1.4. pilarki z piłami przemieszczającymi się podczas obróbki, z mechanicznym napędem przemieszczania piły oraz ręcznym podawaniem lub odbieraniem.

2. Strugarki wyrówniarki do obróbki drewna z ręcznym posuwem.

3. Jednostronne strugarki grubiarki do obróbki drewna z wbudowanym mechanizmem posuwowym oraz ręcznym podawaniem lub odbieraniem.

4. Pilarki taśmowe do obróbki drewna i podobnych materiałów oraz mięsa i podobnych materiałów:

4.1. pilarki z piłami pozostającymi podczas obróbki w stałej pozycji, wyposażone w stały lub wykonujący ruchy zwrotne stół lub podporę dla przedmiotu obrabianego;

4.2. pilarki z piłami zamontowanymi na wózku wykonującym ruchy zwrotne.

5. Maszyny kombinowane do obróbki drewna i podobnych materiałów, w skład których wchodzą obrabiarki wymienione w pkt 1-4 i 7.

6. Wielowrzecionowe czopiarki do obróbki drewna z ręcznym posuwem.

7. Frezarki pionowe dolnowrzecionowe z posuwem ręcznym, do obróbki drewna i podobnych materiałów.

8. Przenośne pilarki łańcuchowe do drewna.

9. Prasy, w tym prasy krawędziowe, do obróbki metali na zimno, z ręcznym podawaniem lub odbieraniem, których ruchome elementy robocze mogą mieć skok większy niż 6 mm i prędkość przekraczającą 30 mm/s.

10. Wtryskarki lub prasy do tworzyw sztucznych, z ręcznym podawaniem lub odbieraniem.

11. Wtryskarki lub prasy do gumy, z ręcznym podawaniem lub odbieraniem.

12. Maszyny do robót podziemnych następujących rodzajów:

12.1. lokomotywy i wózki hamulcowe;

12.2. hydrauliczne obudowy zmechanizowane.

13. Ręcznie ładowane pojazdy do zbierania odpadów z gospodarstw domowych, wyposażone w mechanizm prasujący.

14. Odłączalne urządzenia do mechanicznego przenoszenia napędu wraz z osłonami.

15. Osłony odłączalnych urządzeń do mechanicznego przenoszenia napędu.

16. Podnośniki od obsługi pojazdów.

17. Urządzenia do podnoszenia osób lub osób i towarów, stwarzające ryzyko upadku z wysokości większej niż 3 m.

18. Przenośne maszyny montażoweinne udarowe uruchamiane za pomocą nabojów.

19. Urządzenia ochronne przeznaczone do wykrywania obecności osób.

20. Napędzane mechanicznie ruchome osłony blokujące przeznaczone do zastosowania jako zabezpieczenie w maszynach, o których mowa w pkt 9-11.

21. Układy logiczne zapewniające funkcję bezpieczeństwa.

22. Konstrukcje chroniące przed skutkami wywrócenia (ROPS).

23. Konstrukcje chroniące przed spadającymi przedmiotami (FOPS).

 

→ Przykład

Osobę narażoną na:
  • dwa rodzaje substancji chemicznych, w tym: jedną substancję rakotwórczą,
  • hałas oraz
  • pracującą w wymuszonej pozycji,

należy wymienić w wierszach:

  • substancje chemiczne (pkt 02) – 1,
  • w tym rakotwórcze (pkt 03) – 1,
  • hałas (pkt 07) – 1 oraz
  • zagrożenia związane z uciążliwością pracy (pkt 18) – 1.

 

 

Dział 2. Pracownicy zatrudnieni w warunkach zagrożenia (stan w dniu 31 XII)

W tym dziale należy policzyć każdego pracownika tylko raz. Przypisujesz go do tego czynnika, który ma największe znaczenie pod względem szkodliwości na stanowisku pracy.

 

→ Przykład 1

Pracownik jest narażony na 3 różne czynniki z różnych kategorii:

  • substancję chemiczną,
  • ma niedostatecznie oświetlone stanowisko pracy i 
  • pracuje z maszyną kwalifikowaną do szczególnie niebezpiecznych.

Musisz zatem ocenić który z tych czynników jest dla niego najbardziej szkodliwy i przypisać go tylko do tego czynnika. Jeżeli stwierdzisz, że największym zagrożeniem jest dla niego substancja chemiczna, wlicz pracownika do punktu 1.

 

→ Przykład 2

Pracownik jest narażony na kilka czynników jednej kategorii, np.

  • substancję chemiczną,
  • hałas i
  • mikroklimat gorący

wpisujesz go tylko jeden raz w punkcie 1.

 

 

 

Dział 3. Działania profilaktyczne w danym roku sprawozdawczym– ocena ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy

 

W tej tabeli musisz wskazać liczbę stanowisk pracy, na których – w danym roku – przeprowadzono ocenę ryzyka zawodowego oraz wyeliminowano lub ograniczono ryzyko zawodowe, a także liczbę osób zatrudnionych na tych stanowiskach.

  • Punkt 1, kolumna 1 – wskaż liczbę stanowisk, na których przeprowadzono ORZ w danym roku sprawozdawczym.
  • Punkt 1, kolumna 2 – wskaż łączną liczbę osób zatrudnionych na wskazanych powyżej stanowiskach
  • Punkt 2, kolumna 1 – wskaż łączną liczbę stanowisk, na których wyeliminowano lub ograniczono ryzyko zawodowe (zagrożenia, uciążliwości itp.) w danym roku sprawozdawczym.
  • Punkt 2, kolumna 2 – wskaż łączną liczbę osób zatrudnionych na wskazanych powyżej stanowiskach
  • Punkt 3, kolumna 1 – wskaż liczbę stanowisk, na których wyeliminowano lub ograniczono ryzyko zawodowe (zagrożenia, uciążliwości itp.) stosując środki techniczne w danym roku sprawozdawczym.
  • Punkt 3, kolumna 2 – wskaż łączną liczbę osób zatrudnionych na wskazanych powyżej stanowiskach
  • Punkt 4, kolumna 1 – wskaż liczbę stanowisk, na których wyeliminowano lub ograniczono ryzyko zawodowe (zagrożenia, uciążliwości itp.) stosując środki organizacyjne w danym roku sprawozdawczym.
  • Punkt 4, kolumna 2 – wskaż łączną liczbę osób zatrudnionych na wskazanych powyżej stanowiskach
  • Punkt 5, kolumna 1 – wskaż liczbę stanowisk, na których wyeliminowano lub ograniczono ryzyko zawodowe (zagrożenia, uciążliwości itp.) stosując środki ochrony indywidualnej w danym roku sprawozdawczym.
  • Punkt 5, kolumna 2 – wskaż łączną liczbę osób zatrudnionych na wskazanych powyżej stanowiskach

 

Dane w punkcie 2, kolumna 1 muszą stanowić sumę danych z punktów:

  • Punkt 3, kolumna 1,
  • Punkt 4, kolumna 1 i
  • Punkt 5, kolumna 1.

 

Dane w punkcie 2, kolumna 2 muszą stanowić sumę danych z punktów:

  • Punkt 3, kolumna 2,
  • Punkt 4, kolumna 2 i
  • Punkt 5, kolumna 2.

 

Uwaga

Jeżeli w Twoim zakładzie występują identyczne stanowiska pracy, na których wykonywane są takie same czynności, w takich samych warunkach środowiska pracy i ocenę ryzyka przeprowadzono na jednym z nich, uznając że dotyczy ona wszystkich takich stanowisk – w sprawozdaniu należy wykazać wszystkie:

  • identyczne stanowiska, których dotyczy przeprowadzona ocena oraz
  • osoby zatrudnione na tych stanowiskach.

 

→ Przykład

W zakładzie jest 5 identycznych maszyn, na których pracuje 5 pracowników. Pomimo, że dokonano jednej oceny ryzyka zawodowego dla tych stanowisk, to w sprawozdaniu należy podać:
  • 5 stanowisk oraz
  • 5 osób.

 

Pamiętaj

Jeżeli środki zastosowane do wyeliminowania ryzyka zawodowego stosuje się w kolejnych latach po przeprowadzeniu oceny ryzyka zawodowego, to należy je wykazywać każdego roku w przypadku, gdy są ponoszone na nie wydatki (np. zakup środków ochrony indywidualnej).

 

Uwaga

Środków zastosowanych do wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego nie należy sumować.

 

→ Przykład

Jeżeli dla jednego pracownika zastosowano dla wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego kilka środków ochrony indywidualnej, np. rękawice ochronne, obuwie ochronne i hełm ochronny, to w punkcie 5,  rubryce 2 należy wpisać 1 (jeden pracownik), a nie sumę tych środków (czyli nie 3).

 

Zależności pomiędzy danymi z Działu 1 i Działu 2

Po wpisaniu danych do odpowiednich rubryk w tabelach Działu 1 i Działu 2 należy sprawdzić czy występują prawidłowe zależności między wpisanymi liczbami:

  • Dział 2 wiersz 1 rubryka 1 ≠ 0, to Dział 1 wiersz 1 rubryka 5 ≠ 0 i Dział 1 wiersz 1 rubryka 5 ≥ Dział 2 wiersz 1 rubryka 1,
  • Dział 2 wiersz 2 rubryka 1 ≠ 0, to Dział 1 wiersz 18 rubryka 5 ≠ 0 i Dział 1 wiersz 18 rubryka 5 ≥ Dział 2 wiersz 2 rubryka 1,
  • Dział 2 wiersz 3 rubryka 1 ≠ 0, to Dział 1 wiersz 22 rubryka 5 ≠ 0 i Dział 1 wiersz 22 rubryka 5 ≥ Dział 2 wiersz 3 rubryka 1,
  • Dział 2 wiersz 1 rubryka 1 = Dział 2 wiersz 1 rubryka 3 i Dział 2 wiersz 2 rubryka 1 = Dział 2 wiersz 2 rubryka 3 i Dział 2 wiersz 3 rubryka 1 = Dział 2 wiersz 3 rubryka 3 → to Dział 2 wiersz 1 rubryka 1 + Dział wiersz 2 rubryka 1 + Dział 2 wiersz 3 rubryka 1 = Dział 1 wiersz 1 rubryka 5 + Dział 1 wiersz 18 rubryka 5 + Dział 1 wiersz 22 rubryka 5.

 

Dział 4. Świadczenia z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia i uciążliwych

W tym dziale należy podać wszelkie świadczenia, które zostały przyznane pracownikom w związku z pracą w warunkach szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia. Dane podajesz na dzień:

  • 31 lipca (kolumna 1) oraz
  • 15 grudnia (kolumna 2).

 

Jak wypełnić sprawozdanie o warunkach pracy Z-10 GUS - Świadczenia z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia i uciążliwych

 

  • W punkcie 1 musisz podać liczbę osób, które korzystają z posiłków profilaktycznych, które zostały im przyznane na mocy rozporządzenia [6].
  • W punkcie 2 należy podać liczbę osób, które korzystają z napojów w rozumieniu rozporządzenia [6].
  • Punkt 3 to miejsce, w którym należy podać ilu pracowników korzysta w zakładzie z dodatkowych artykułów spożywczych, wynikających już z bardzo specyficznych wymagań związanych z konkretnymi branżami. Mogą to być np.: mleko, napoje chłodzące, deputaty żywnościowe dla niektórych grup zawodowych.
  • Punkt 4 przeznaczony jest na dane dotyczące dodatków pieniężnych, które wypłacane są pracownikom wykonującym prace w warunkach szkodliwych dla zdrowia, szczególnie uciążliwych bądź niebezpiecznych. Dotyczą one jednak tylko przypadków, gdy wynikają z układów zbiorowych pracy albo porozumień, które wprowadziły tego typu wypłaty w zakładowych systemach wynagrodzeń. Dodam w tym miejscu, że tzw. „dodatki szkodliwe” są reliktem przeszłości i owszem, można je jeszcze spotkać, ale w niewielu zakładach.
  • W punkcie 5 z kolei musisz podać dane dotyczące skrócenia czasu pracy pracownikom wykonującym prace w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia lub monotonnej alby pracy w ustalonym z góry tempie, w myśl art. 145. § 1 Kodeksu pracy (poniżej). Pamiętaj, że wykaz tych prac ustala pracodawca, więc sprawdź czy taki wykaz istnieje w Twoim zakładzie i które prace konkretnie zawiera.

 

Art. 145. § 1. Skrócenie czasu pracy poniżej norm określonych w art. 129 § 1 dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia może polegać na ustanowieniu przerw w pracy wliczanych do czasu pracy albo na obniżeniu tych norm, a w przypadku pracy monotonnej lub pracy w ustalonym z góry tempie polega na wprowadzeniu przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. [7]

 

  • Jeżeli w Twoim zakładzie są udzielane dodatkowe urlopy wprowadzone odrębnymi przepisami dla różnych grup pracowników związane z wykonywaną przez nich pracą w warunkach szkodliwych lub uciążliwych, to musisz te dane wpisać w punkcie 6.
  • W punkcie 7 z kolei musisz podać liczbę osób posiadających uprawnienia wynikające z pracy w szczególnych warunkach, dające możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę, w tym również osoby, które skorzystały z takiej możliwości i powróciły do pracy na dowolne stanowisko [8]. Informacje powinny dotyczyć wyłącznie osób, które
    w danym roku sprawozdawczym posiadały takie uprawnienia (tzn. spełniały jednocześnie kryterium wieku i stażu) i w badanych miesiącach pracowały (tzn. w lipcu, grudniu).

 

 

Ostatnia, drobna rzecz, to podanie ile czasu poświęciłeś na przygotowanie danych do wypełnienia formularza (punkt 1) oraz ile czasu zajęło Ci jego wypełnienie (kolumna 2).

 

Po wypełnieniu wszystkich danych, sprawdź dokładnie czy wszystko się zgadza i wyślij sprawozdanie. Przypomnę, że musisz to zrobić do dnia 15 lutego włącznie, za poprzedni rok kalendarzowy.

 

Kontakt z GUS

W razie problemów z wypełnianiem formularza Z-10, wystarczy kliknąć ten LINK i podać REGON zakładu. Otrzymasz konkretne dane osoby, która obsługuje w GUS Twój zakład. Możesz się z nią skontaktować i uzyskać pomoc w rozwiązaniu swojego problemu z Z-KW.

 

Pytania Czytelników

1. Czy w liczbie zatrudnionych należy uwzględnić pracowników agenci pracy tymczasowej oraz osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia?

Odp.: Zgodnie z wyjaśnieniami pracownika GUS, wliczamy jedynie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

 

Podsumowanie

Wiem, że długość tego artykułu może Cię przerażać. Wynika to jednak z tego, że starałam się podać Ci jak najbardziej dokładną instrukcję sporządzania sprawozdania Z-10. Mam nadzieję, że mi się to udało i wypełnianie Z-10 z tym artykułem będzie dla Cie bezproblemowe. Będę wdzięczna jeśli podzielisz się ze mną swoimi wrażeniami ze sporządzania Z-10: Czy uważasz to sprawozdanie za proste, czy skomplikowane? Czy mój artykuł Ci pomógł? Czy miałeś z czymś problem? Daj znać!

Powodzenia!

 

 

 

 

Podstawy prawne:

[1] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2018 Dz.U. 2017 poz. 2471

[2] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy Dz.U. 2016 poz. 1117

[3] Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne Dz.U. 2018 poz. 331

[4] Norma PN-EN 12464-1:2012 Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy – Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach

[5] Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1228 z późn. zm.

[6] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów Dz.U. 1996 nr 60 poz. 279

[7] Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy Dz.U. 2018 poz. 917

[8] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43 z późn. zm.

[9] Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Dz.U. 2018 poz. 1376 

 

Follow Barbara Swoboda-Rozmus:

10 lat pracowałam w służbie BHP. Mam uprawnienia nauczyciela zawodu. Ale nie chcę uczyć w szkole według schematów. Chcę dzielić się z Wami moją wiedzą, po prostu, jak koleżanka po fachu.