Czy krzemionka podlega przepisom o substancjach, mieszaninach i procesach rakotwórczych

with 18 komentarzy

Aktualizacja: 19.02.2020

Pytanie, czy krzemionka należy do czynników rakotwórczych, pojawia się regularnie od wielu miesięcy. Niejasności wynikały z tego, że dyrektywa unijna wskazywała ją jako rakotwórczą, a polskie miało sporo czasu na wdrożenie zapisów tego dokumentu. Zapraszam po szczegóły.

Czy krzemionka podlega przepisom o substancjach, mieszaninach i procesach rakotwórczych

Dyrektywa unijna a prawo polskie

dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2017/2398, zmieniającej dyrektywę 2004/37/WE w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy, w załączniku nr I pojawił się zapis: „prace związane z narażeniem na krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy”.

Dyrektywa ta została uchwalona 12 grudnia 2017 r., a opublikowana kilkanaście dni później. Przypominam, że dyrektywa nie jest aktem prawa sama w sobie. Aby nabrała mocy prawnej, musiała być zaimplementowana aktem prawa krajowego. Na tę czynność Polska – i inne kraje członkowskie – miały czas do 17 stycznia 2020 r. 

17 stycznia 2020 minął, dwa dni wcześniej (czyli 15 stycznia) był termin przesyłania sprawozdania o substancjach, mieszaninach i procesach rakotwórczych, a polskie prawo nadal pozostawało bez wdrożonej dyrektywy…

Dopiero 24 stycznia 2020 wydano nowelizację rozporządzenia, które włącza krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy, jako czynnik o działaniu rakotwórczym lub mutagennym [2]. Zapisy rozporządzenia wchodzą w życie 22 lutego 2020.

Czy krzemionka polega obowiązkom związanym z czynnikami rakotwórczymi?

Od dnia 22 lutego 2020 – tak.

Oznacza to, że dla krzemionki krystalicznej – frakcji respirabilnej powstającej w trakcie pracy należy wykonać wszystkie obowiązki związane z czynnikami rakotwórczymi, wynikającymi z rozporządzenia [1], tj.:

  • Uwzględnić krzemionkę w rejestrze prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami chemicznymi, ich mieszaninami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.
  • Uwzględnić pracowników narażonych na krzemionkę w rejestrze pracowników narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.
  • Prowadzić szkolenia okresowe pracowników uwzględniające tematykę § 9 pkt. 2 rozporządzenia [1] oraz odpowiednie badania profilaktyczne.
  • Co roku, w terminie do 15 stycznia, przesyłać informację w tym zakresie do właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oraz do właściwego okręgowego inspektora pracy. 

Pamiętaj również o zaktualizowaniu oceny ryzyka zawodowego pracowników narażonych na krzemionkę krystaliczną – frakcję respirabilną powstającą w trakcie pracy.

Badania i pomiary w środowisku pracy

Ponadto, krzemionka jako czynnik rakotwórczy, wchodzi w zakresy regularności badań i pomiarów środowiska pracy dla tych właśnie czynników, wskazane w rozporządzeniu [3], a zatem:

  • co najmniej raz na sześć miesięcy — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS),
  • co najmniej raz na trzy miesiące — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości NDS.

Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów, wykonanych w odstępie co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

Podstawy prawne:

[1] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy Dz.U. 2012 poz. 890 z późn zm.:

  • [2] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 stycznia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy Dz.U. 2020 poz. 197
[3] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy Dz.U. 2011 nr 33 poz. 166

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006

Podąrzaj Barbara Swoboda-Rozmus:

Jestem w świecie BHP od 2008 roku. Blisko dekadę przepracowałam w służbie BHP. Teraz prowadzę "BHP od podszewki" - blog dla początkujących pracowników służby BHP. W moim bestsellerowym kursie "BHP na start" uczę, jak zacząć pracę w tym trudnym zawodzie.

Subscribe
Powiadom o
guest
18 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Darek
Darek
1 rok temu

A co z grupą „Pyły niesklasyfikowane ze względu na toksyczność”, dla których obowiązuje jednoczesne oznaczanie stężeń frakcji respirabilnej krzemionki krystalicznej, dla których wynik krzemionki wychodzi poniżej oznaczalności? Też rejestr robić dla „kontaktu”??

Marcin
Marcin(@marcin-grieger)
1 rok temu

Witam,
jeżeli wynik wyszedł poniżej oznaczalności to następny pomiar kiedy mam zrobić? Czy nie muszę robić?

Marcin
Marcin(@marcin-grieger)
1 rok temu

Dziękuję bardzo.

Jacek
Jacek(@jacek-dziedzic)
1 rok temu

Bardziej mnie martwi, że zgodnie z naszym Rozporządzeniem KAŻDY pył drewna stał się rakotwórczy, w sytuacji gdy w Dyrektywie UE dalej widnieje pył drewna twardego jako rakotwórczy. Czy to oznacza, że teraz każdy pył drewna trzeba traktować jak rakotwórczy czy jest to niedopatrzenie naszego Ustawodawcy, które zostanie poprawione?
I ciekawe co na taką sytuację powie każdy jeden zakład obróbki drewna, z punktami cięcia desek w marketach budowlanych włącznie…

Stanisław
Stanisław
1 rok temu
Reply to  Jacek

Zdecydowanie gorzej ma się to w ujęciu pilarzy w lesie, tam też powstaje pył drzewny, chociaż jego „rakotwórczość” stanowczo poddaję w wątpliwość. Tym niemniej dura lex sed lex, bierzemy się za pierwsze prawo urzędnika: im więcej papieru tym czystsza dupa…

Justyna
Justyna
1 rok temu

Jeżeli oznaczamy pyły niesklasyfikowane ze względu na toksyczność i krzemionkę krystaliczną -kwarc, krystobalit. Krzemionka wychodzi poniżej granicy oznaczalności, to po dwóch pomiarach możemy odstąpić od pomiarów krzemionki? Na ile? Czy nie odchodzimy od pomiarów i traktujemy je jako zwykłe pyły? Dla przykładu: w I półroczu 2020r, zrobiliśmy pierwszy pomiar – kk poniżej granicy oznaczalności, pyły niesklasyfikowane również, to teraz robimy w II półroczu? i jeśli będzie taka sama sytuacja to kiedy kolejne pomiary?

Monika
Monika
1 rok temu

Witam
u mnie tak jak u Justyny jest. Czy jeżeli te 2 pomiary wyszły poniżej oznaczalności to należy je ująć w sprawozdanie czyli Informację wysyłaną do 15.01 do urzędu?

Alex
Alex
12 dni temu

Witam, mam pytanie czy w sprawozdaniu rakotwórczym również należy uwzględnić stanowiska narażone na promieniowanie elektromagnetyczne??

Rlex
Rlex
10 dni temu

Dziękuję bardzo za pomoc. Jaka jest różnica między narażeniem na krystaliczna krzemionka a przebywanie w kontakcie krystalicznej krzemionki? Jeśli w pomiarach wyszła krystaliczna krzemionka to rozumiem że każde takie stanowisko należy uwzględnić w rocznym sprawozdaniu sub rakotwórczych oraz w rejestrze?

Rlex
Rlex
7 dni temu

Dziękuję! Już kilka dni temu się zapisałam. Pozdrawiam.