Kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych

with Brak komentarzy

10 sierpnia 2018 r. wchodzą w życie przepisy, które ujednolicą kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych (potocznie nazywanych widłowymi). Poznaj szczegóły.

Kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych

 

Z tego wpisu dowiesz się:

→ Jakie są rodzaje kwalifikacji operatorów wózków jezdniowych

→ Jakie kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych obowiązują do dnia 9 sierpnia 2018 r.

→ Jakie kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych obowiązują od dnia 10 sierpnia 2018 r.

→ Jakie są okresy przejściowe

→ Jak zorganizować uzupełnienie kwalifikacji w praktyce 

 

Ciekawostka na początek

Niby zmieniają się przepisy, niby nowe rozporządzenie, ale tak naprawdę nie ma tu niczego nowego! Nowe rozporządzenie, o którym wspominam we wstępie, wprowadza jednolite kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych, które powinny być wydane tylko i wyłącznie na podstawie jednego rozporządzenia, które pochodzi z… 2002 r.!

Ale po kolei.

 

Kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych – rodzaje

Zacznijmy od tego jaki w ogóle jest podział kwalifikacji na poszczególne typy wózków.

UDT wydaje kwalifikacje w postaci charakterystycznej zielonej legitymacji, podobnej do dowodu osobistego. Na odwrocie znajduje się adnotacja dotycząca rodzaju kwalifikacji do obsługi wózków:

  • III WJO – wózki jezdniowe podnośnikowe prowadzone i zdalnie sterowane;
  • II WJO – wózki jezdniowe podnośnikowe z wyłączeniem specjalizowanych (do tej kategorii zaliczają się wózki widłowe);
  • I WJO – wózki jezdniowe podnośnikowe z podaniem rodzaju wózka specjalizowanego:
    • z operatorem podnoszonym z ładunkiem,
    • z wysięgnikiem.

Kolejność tych uprawnień jest celowa, ponieważ jeśli operator legitymuje się kwalifikacjami np. II WJO, może prowadzić wózki z tej kategorii oraz z kategorii niższej, czyli III WJO, nie może natomiast używać wózków należących do grupy I WJO.

 

Kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych do 9 sierpnia 2018 r.

Do tej pory, operatorzy wózków jezdniowych mogli uzyskać kwalifikacje na dwa sposoby.

Pierwszym z nich jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych [1]. To rozporządzenie jest wydane na podstawie ustawy o dozorze technicznym [2] i jest jej aktem wykonawczym. Kwalifikacje wydane w tym trybie miały najwyższą rangę.

Drugim sposobem było Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym [3]. Rozporządzenie to dopuściło wydawanie przez pracodawcę, zatrudniającego operatora, imiennych zezwoleń na nieokreślone bliżej typy wózków. Kwalifikacje operatora wózka widłowego powinny być nadane na podstawie rozporządzenia [1]. Tymczasem rozporządzenie [3] mylnie włączyło kwalifikacje do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych pod następujące zasady:

  • szkolenie zorganizowanego przez pracodawcę, według programu opracowanego lub zatwierdzonego przez jednostkę organizacyjną wyznaczoną przez ministra właściwego do spraw gospodarki oraz
  • uzyskanie imiennego zezwolenia do obsługi wózka na terenie zakładu danego pracodawcy. Warto dodać, że zezwolenia te polegały na tym, że pracownik nabywał prawo do prowadzenia wózka widłowego tylko w konkretnym zakładzie pracy. W sytuacji zmiany pracy, pracownik znowu musiał przejść szkolenie i otrzymać imienne zezwolenie. I tak w każdym kolejnym zakładzie pracy.

Ta pomyłka skutkowała tym, że powstało mnóstwo nieścisłości w kwalifikacjach operatorów wózków. Prowadziło to do wielu nadużyć i historii typu: pracownik ma zaświadczenie o ukończeniu kursu na wózek, ale twierdzi, że ani razu na nim nie siedział (!). To z kolei budziło (uzasadnione) wątpliwości czy kwalifikacje wydawane przez różnego rodzaju ośrodki szkoleniowe są sobie równe. O bezpieczeństwie już nawet nie wspomnę. Z tych właśnie powodów rozporządzenie [3] jest uchylane i zastępowane nowym rozporządzeniem [4].

 

Program BHP na start

 

Co zmienia nowe rozporządzenie?

Po pierwsze, precyzuje rodzaje napędów wózków, którego rozporządzenie dotyczy tj: z napędem silnikowym spalinowym, elektrycznym i spalinowo-elektrycznym.

Po drugie, wprowadza ogólny wymóg, aby kwalifikacje do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia tylko i wyłącznie osobie, która:

  • ukończyła 18 lat,
  • przeszła procedurę kwalifikacyjną opartą o rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych [1]. Takie uprawnienia są wydawane wyłącznie przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego w formie zaświadczenia kwalifikacyjnego (charakterystyczna plastikowa zielona karta).

 

Kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych od 10 sierpnia 2018 r.

Kwalifikacje pracowników zatrudnianych od dnia 10 sierpnia 2018 r. muszą być wydane tylko na podstawie Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych [1]. Nowo zatrudnianych pracowników nie będą już więc dotyczyły wewnątrzzakładowe imienne zezwolenia na prowadzenie wózków widłowych.

Wyjątek stanowią określone w rozporządzeniu [1] okresy przejściowe. Imienne zezwolenia pracowników zatrudnionych przed dniem 10 sierpnia 2018 r. zachowują ważność w zależności od daty wydania. I tak:

  • zezwolenia wystawione do dnia 31 grudnia 2004 r. zachowują ważność do dnia 31 grudnia 2019 r.;
  • zezwolenia wystawione do dnia 31 grudnia 2014 r. zachowują ważność do 31 grudnia 2020 r.;
  • zezwolenia wystawione od dnia 1 stycznia 2015 r. zachowują ważność do dnia 31 grudnia 2021 r.

Oznacza to, że od 1 stycznia 2022 r. wszyscy operatorzy wózków widłowych muszą mieć ujednolicone kwalifikacje wydane tylko na podstawie rozporządzenia [1].

 

Jak można uzupełnić kwalifikacje w praktyce?

Jeżeli zakład zatrudnia pracowników, którzy posiadają kwalifikacje UDT (zielona legitymacja), nie musi nic robić.

Jeśli zakład zatrudnia pracowników, którzy posiadają kwalifikacje ośrodka szkoleniowego, który przeprowadził kurs na podstawie zatwierdzonego przez UDT programu, może:

  • sam zorganizować egzamin UDT (pod warunkiem, że dysponuje wózkiem, który ma aktualne badanie UDT),
  • skierować pracowników do UDT na egzamin,
  • skierować pracownika do ośrodka szkoleniowego na sam egzamin przeprowadzany przez UDT.

Jeśli zakład zatrudnia pracowników, których kwalifikacje wydane są na podstawie programów niezatwierdzonych przez UDT czy też nieaktualnych, muszą skierować pracowników:

  • na pełen kurs z egzaminem do UDT
  • na pełen kurs z egzaminem prowadzonym przez UDT do ośrodka, który to zapewnia.

Na ten moment koszt samego egzaminu przeprowadzonego przez UDT wynosi 152 zł.

 

Kilka pytań

Kilka dni temu Agnieszka przysłała mi kilka bardzo ciekawych pytań, na które podaję odpowiedzi.

Pytanie 1: „Czy jeśli pracownik zrobi kurs na wózki widłowe (kurs w oparciu o programy zatwierdzone przez UDT) to czy to jest jednoznaczne z tym, że egzamin też został przeprowadzony przez UDT i nie ma z nimi kłopotu odnośnie nowego rozporządzenia?”

Odpowiedź: Nie jest to jednoznaczne. Od 10 sierpnia 2018 r., z zastrzeżeniem okresów przejściowych, pracownik musi uzupełnić kwalifikacje o egzamin w UDT.

 

Pytanie 2: „Czy aby podejść do egzaminu (UDT) na wózki widłowe trzeba mieć skończony kurs, który realizowany był w oparciu o programy zatwierdzone przez UDT czy niekoniecznie?”

Odpowiedź: Tak, musi być ukończony kurs realizowany w oparciu o program zatwierdzony przez UDT.

 

Pytanie 3: „Czy najlepszym znakiem rozpoznawczym, że egzamin został przeprowadzony przez UDT jest zielona legitymacja?”

Odpowiedź: Tak.

 

Pytanie 4: „Pracownicy mówią, że mają zaświadczenia, np. kurs robili w ośrodku X lub w ośrodku Y, ale nie posiadają legitymacji UDT. Czy to oznacza, że egzamin nie był przeprowadzony przez UDT i muszą podejść do egzaminu?”

Odpowiedź: Tak. Jeśli pracownicy nie mają dokumentów potwierdzających egzamin w UDT, to muszą do niego podejść. Warto również zweryfikować czy sam kurs był przeprowadzony w oparciu o programy zatwierdzone przez UDT, bo może się okazać, że trzeba będzie przejść cały kurs, a nie tylko sam egzamin.

 

Pytanie 5: „Napisałam do firmy Y z prośbą o wydanie pisemnego potwierdzenia, że kurs odbył się w oparciu o programy zatwierdzone przez UDT. Otrzymałam zaświadczenie, ale na nim napisane jest, że zaświadczenie obowiązuje do 29.11.2014 r. Co to dokładnie znaczy?”

Odpowiedź: Kwalifikacje wydane na podstawie [1], czyli przez UDT, są bezterminowe. Natomiast kwalifikacje wydawane na podstawie [3] mogły mieć termin obowiązywania albo też mogły zmienić się programy, na podstawie których wydawano te kwalifikacje. Z tego powodu mogły więc przestać obowiązywać.

 

Pytanie 6: „Jak sobie poradzić z „ogarnięciem” kto ma uprawnienia z jakiej firmy i czy posiadają odpowiednie kwalifikacje do zmieniających się przepisów, skoro w aktach osobowych jest „bieda” (nie ma wszystkich kwalifikacji, są starsze i to nie wszystkie. Dodatkowo  niektórzy robili jeszcze nowe w SCSZ) a oni sami nie wiedzą gdzie robili i kiedy? Jak szybko ten problem rozwiązać?”

Odpowiedź: Proponuję zorganizować to w następujący sposób:

  • Przeanalizować wszystkie zaświadczenia kwalifikacyjne – kiedy i na jakiej podstawie zostały wydane.
  • Zweryfikować czy programy, na podstawie których były przeprowadzone kursy były aktualne i zatwierdzone przez UDT.
  • Sprawdzić daty wydania imiennych zezwoleń.
  • Zaplanować sukcesywne kierowanie pracowników odpowiednio na egzaminy lub pełne kursy uzupełniające kwalifikacje. Dobrze by było rozpocząć od tych pracowników, którzy w ogóle nie mają kwalifikacji, mają je nieważne albo też najszybciej upłyną im okresy przejściowe.

 

Podsumowanie

Warto już teraz dokładnie przeanalizować kwalifikacje operatorów wózków jezdniowych i zaplanować sukcesywne uzupełnianie ich kwalifikacji. Trzeba mieć na uwadze, że będzie sporo chętnych, a i sam UDT ma ograniczone możliwości kadrowe i czasowe, aby te egzaminy przeprowadzić. Warto więc zabrać się za to zagadnienie zawczasu, zaplanować budżet i ustalić terminy. Dla wielu firm, wdrożenie tego rozporządzenia będzie sporym wyzwaniem zarówno organizacyjnym, jak i finansowym. Mało tego, miej na uwadze, że UDT ujednolica zasady wpływu i procedowania wniosków o wydanie kwalifikacji, co również wiąże się z pewnymi ograniczeniami. Lepiej więc ogarnąć temat od razu, aby później nie doprowadzić do ewentualnego paraliżu pracy zakładu.

 

 

 

Podstawy prawne:

[1] Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (Dz.U. 2001 nr 79 poz. 849) z późn. zm.

[2] Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (tekst jednolity: Dz.U. 2018 poz. 1351)

[3] Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. 2002 nr 70 poz. 650)UCHYLONE z dniem 10.08.2018 r. przez rozporządzenie [4]

[4] Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. 2018 poz. 47) 

 

 

Follow Barbara Swoboda-Rozmus:

10 lat pracowałam w służbie BHP. Mam uprawnienia nauczyciela zawodu. Ale nie chcę uczyć w szkole według schematów. Chcę dzielić się z Wami moją wiedzą, po prostu, jak koleżanka po fachu.